چک کیفری و چک حقوقی

مقدمه

اگر دارنده چک به هر دلیلی نتواند وجه چک را وصول کند و از سوی بانک، گواهی عدم پرداخت صادر گردد، می تواند از ۳ طریق به ایفای حق خود بپردازد؛ در این نوشتار سعی بر آن داریم که مختصری با چک کیفری و چک حقوقی آشنا شویم.

نکته مهم آن است که وصف کیفری و حقوقی زمانی مطرح می‌شود که دارنده چک برگشتی، نسبت به مدت زمان قابل قبول برای طرح شکایت آگاهی ندارد.

 

چک کیفری و شکایت در دادسرا

دارنده چک جهت وصول مبلغ چک از طریق شکایت کیفری باید اقدامات زیر را انجام دهد:

  • مراجعه به بانک جهت وصول وجه چک در سررسید و حداکثر تا ۶ ماه پس از صدور چک
  • عدم امکان پرداخت وجه به هر دلیلی از جمله نبود پول کافی در حساب صادرکننده
  • صدور گواهی عدم پرداخت [۱] چک از سوی بانک محال علیه
  • مراجعه به مرجع قضایی صالح به همراه مدارک لازم [۲] حداکثر ۶ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت
  • تکمیل و امضای فرم های مخصوص شکایت
  • ابطال تمبر به میزان مبلغ هزینه شکایت چک بلامحل

چک کیفری

دارنده چک حداکثر تا ۶ ماه پس از تاریخ صدور چک می‌تواند آن را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت دریافت کند.
دارنده چک حداکثر ۶ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت باید به دادسرای محل مراجعه و با طرح شکایت کیفری خواستار مجازات [۳] صادرکننده چک بلامحل شود.
عدم رعایت  هر یک از مهلت های قانونی  فوق منجر می‌شود که چک قابل تعقیب کیفری نباشد و دارنده می‌تواند از دو طریق دیگر به ایفای حق خود اقدام نماید.
چک حقوقی و شکایت در مراجع قضایی

اگر دارنده چک در مهلت‌های قانونی مبادرت به تعقیب کیفری نکرده باشد، می‌تواند به منظور مطالبه مبلغ چک، برای تنظیم و تقدیم دادخواست علیه صادرکننده به دادگاه عمومی صالح [۴] اقدام کند.

چک برگشتی، چک حقوقی

دارنده چک باید با در دست داشتن ۲ نسخه فتوکپی برابر اصل چک بلامحل و نیز ۲ نسخه فتوکپی برابر اصل گواهی عدم پرداخت چک توسط بانک و تکمیل و امضای ۲ نسخه برگ دادخواست به دادگاه و الصاق تمبر قانونی به آن، مراحل اولیه را تکمیل و تقدیم دادگاه کند.

از این طریق دارنده تنها به طلب مادی و خسارت‌های وارده دست می‌یابد که این امر مستلزم جریان طولانی دادرسی است و دارندگان چک بی‌محل تمایل چندانی به استفاده از آن ندارند.

 

وصول چک از طریق مراجعه به اجرای ثبت

راه دیگر برای رسیدن به حقوق دارنده چک، اقدام از طریق مراجعه به اجرای ثبت برای وصول وجه چک است. بر اساس ماده ۲ قانون صدور چک «چک در حکم سند لازم‌الاجرا است» بنابراین برای چک، صدور اجراییه پیش‌بینی شده است.

 شاید بخواهید بیشتر بدانید: وصول چک از طریق اداره ثبت
  •  اگر چک کیفری باشد، می‌توان علاوه بر اینکه وجه چک را دریافت کرد، صادرکننده را نیز تحت تعقیب کیفری قرار داد و حکم جلب وی را گرفت و در نهایت منجر به مجازات صادرکننده می شود؛
  • اگر چک حقوقی باشد، فقط می‌توان وجه چک و خسارات وارده را دریافت کرد.  البته ذکر این نکته نیز ضروری است که نوع چک در سرعت و نحوه رسیدگی در دادگاه متفاوت است و در چک کیفری، فرد زودتر و به سهولت بیشتری، می‌‌تواند به حق خود دست پیدا کند.
این مطلب را از دست ندهید: چک و انواع آن

[۱] گواهی صادره از سوی بانک باید شامل هویت چک و صادر کننده آن و علت عدم پرداخت باشد.

[۲] ۲ نسخه کپی برابر با اصل پشت و روی چک و ۲ نسخه کپی برابر با اصل گواهی عدم پرداختو اصل چک برگشتی

[۳] ماده ۷ قانون صدور چک “چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ۱۰ میلیون ریال باشد، به حبس تا حداکثر ۶ ماه محکوم خواهد شد. چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ۱۰ میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال باشد، از ۶ ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد. چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ۵۰ میلیون ریال بیشتر باشد، به حبس از یک سال تا ۲ سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت ۲ سال محکوم خواهد داشت.”
ماده ۱۰ قانون چک ” هر کسی با علم به بسته بودن حساب بانکی خود، چک صادر کند، به حداکثر مجازات مندرج در ماده ۷ محکوم می‌شود.”

[۴] دادگاه عمومی صالح جهت شکایت حقوقی و تقدیم دادخواست دادگاه محل انجام معامله یا اقامتگاه صادرکننده چک (خوانده) می باشد.


منبع نشریه سند، سال ۱۱، شماره ۱۰۹، اسفند ۱۳۹۴ روزنامه حمایت محشی قانون تجارت (دکتر دمرچیلی)

نظرات بسته شده است.