چک و انواع آن

مقدمه 

امروزه به دلیل رواج روز افزون استفاده از چک، آشنایی با قوانین و مقررات آن برای همه ضروری و لازم است.
در یک تعریف ساده، چک سندی است که بر طبق آن صاحب حساب بانکی با صدور آن می‌تواند خودش شخصاً و یا با تحویل چک به فرد دیگر، از حساب بانکی خود پول برداشت کند؛
به دلیل امتیازاتی که قانون تجارت یا قانون صدورچک به آن داده، موجب شده که چک به یکی از اسناد پرکاربرد در زمینه مبادله پول و یا انتقال وجه از فردی به فرد دیگر تبدیل شود.

 

انواع چک 

بانک‌های ایران چکهای گوناگون چاپ و در دسترس مردم می گذارند؛ انواع این چک‌ها عبارتند از:

  • چک عادی: “چکی است که اشخاص عهده بانک‌ها به حساب جاری خود صادر و دارنده آن تضمینی جز اعتبار صادر کننده آن ندارد.” در این نوع چک تنها صاحب حساب می‌تواند چک صادر کند و چندان مطمئن و قابل اطمینان نیستند.

چک عادی

  • چک تضمین شده: “چکی است که توسط بانک به عهده‌‌ همان بانک به درخواست مشتری صادر و پرداخت وجه آن توسط بانک تضمین می‌شود.” در این نوع چک برخلاف چک‌های عادی، هر فردی می‌تواند از بانک تقاضای چک تضمین‌شده بنماید .

این چکها کاملاً مطمئن و قابل اطمینان هستند و با مراجعه به هر یک از شعب بانک صادر کننده در سراسر کشور قابل وصول هستند. طبق قانون، چکهای تضمین شده قابل توقیف و مسدود شدن نمی باشند و فوت و ورشکستگی صادر کننده خللی به حقوق دارنده این نوع چک وارد نخواهد ساخت.

چک تضمین شده

  • چک مسافرتی: “چکی توسط بانک صادر و وجه آن در هر یک از شعب آن بانک یا توسط نمایندگان و کارگزاران آن پرداخت می‌گردد.” مبلغ چک مسافرتی روی آن قید می شود. این نوع چک‌ها برای جلوگیری از حمل و نقل پول بسیار مفید است و قابل اطمینان هم می باشد.

چک مسافرتی

  • چک تأیید شده: چکی است که اشخاص عهده بانک‌ها به حساب جاری خود صادر و توسط بانک محال علیه پرداخت وجه آن تایید می‌شود.”

چک تأییدشده

امتیازات چک :
  • چک علی رغم اینکه از لحاظ تعریف قانونی سند عادی محسوب می شود اما به لحاظ امتیازات قانونی در حکم سند لازم الاجراست و به همین دلیل از طریق اجراییه ثبت قابل وصول می‌باشد.
  • برخلاف سایر اسناد تجاری بدلیل قانون خاص (صدور چک بلا محل) دارای ضمانت اجرای کیفری می‌باشد.
  • دادگاه در صورت تقاضای تأمین خواسته، مکلّف به قبول قرار تأمین خواسته بدون اخذ تأمین ناشی از خسارات احتمالی می‌باشد. [۱]
  • صدور گواهی عدم پرداخت چک، رایگان می‌باشد.
  • سرعت در نقل و انتقال
  • محاسبه خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید
  • رسیدگی قضایی فوری و خارج از نوبت
  • حمایت قانونگذار از دارنده چک بواسطه اصل حقوقی تجریدی بودن اسناد تجاری [۲]، غیر قابل استماع بودن ایرادات [۳] و استقلال امضاء ها. [۴]
  • ممنوعیت اعطای مهلت عادله به صادرکننده چک [۵]
  • تمامی امضا کنندگان چک اعم از صادرکننده، ظهرنویس و ضامن دارای مسئولیت تضامنی جهت پرداخت وجه چک‌ می‌باشد.

توضیحات

[۱] تأمین خواسته در اصطلاح حقوقی یعنی خواهان می‌تواند از همان ابتدا با بازداشت خواسته دعوا، از نقل و انتقال یا جابجا کردن یا مخفی کردن خواسته خود جلوگیری کند تا در صورت صدور حکم علیه خوانده، بتواند خواسته خود را به راحتی به دست بیاورد؛ در واقع خواهان می‌خواهد به وسیله اجرای قرار تامین خواسته، از اموال و حقوقش که در اختیار خوانده است محافظت کند تا پس از اینکه دادگاه به نفع او رای داد، برای در اختیار گرفتن آنها با مشکلی مواجه نشود.

[۲] طبق این اصل در صورتی که تعهد اولیه که منجر به صدور چک شده است به هر دلیلی فسخ و یا اقاله و … شود موجب عدم مسئولیت صادر کننده و امضاء کنندگان چک نمی شود و تا زمانی که چک پرداخت نشود مسئولیت امضاکنندگان آن باقی است.

[۳] بر اساس این  اصل هیچ یک از مسئولان چک نمی‌توانند در برابر دارنده اسناد با حسن نیت متوسل به ایراداتی بشوند که فی مابین خودشان قابل طرح است

[۴] به موجب این اصل هر امضاء بر روی سند به هر عنوان (اعم از صادر کننده یا ظهرنویس یا ضامن) مستقل از دیگر امضاءها اعتبار دارد؛ بنابراین، اگر نسبت به امضای ظهرنویس ایرادی (مثلاً ادعای جعل) مطرح گردد، صادرکننده نمی‌تواند از پرداخت وجه سند به دارنده با حسن نیت خودداری کند؛

[۵] در امور مدنی حاکم میتواند به مدیون مهلت عادله وفق مواد ۲۷۷ و ۶۵۲ قانون مدنی داده ولیکن در اسناد تجاری مطابق ماده۲۶۹ قانون تجارت ممنوع می باشد.

نظرات بسته شده است.