آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

هوش کلامی چیست و روش های تقویت آن کدام است ؟

بخش مهمی از مشکلات ما ، چه در روابط خانوادگی و چه در تعاملات اجتماعی، ناشی از نحوه سخن گفتن ما با دیگران است. ما، می توانیم منظور خودمان را به بیان های مختلفی بیان کنیم و در هر کدام ، بازخورد متفاوتی بگیریم. جمله معروف ” بفرما و بنشین و بتمرگ، همه شان یک معنا دارند ” ناظر به این بحث است.

واقعیت این است که خیلی ها هوش کلامی و مهارت های کلامی بالایی ندارند و چون دایره واژگان شان محدود است، از کلمات محدود و جملات ابتدایی برای بیان منظورمان استفاده می کنیم. این در حالی است که اگر بتوانیم به این توانمندی برسیم که یک منظور واحد را بسته به موقعیت و مخاطب، با جملات متفاوتی بیان کنیم، سطح بالاتر و بهتری از تعاملات خانوادگی و اجتماعی را تجربه خواهیم کرد و چه بسا از برخی سوء تفاهم ها، جلوگیری شود.

در مناسبت های مختلف چه برای تبریک و یا تسلیت چقدر بلد هستیم که از جملات و کلمات مناسب استفاده کنیم؟

یا اگر بخواهیم محصولی را ارائه کنیم از چه واژگانی برای آن استفاده می کنیم که به بهترین وجه محصول و یا خدمات ما را به نمایش بگذارد؟

استیو جابز می گوید: نحوه ی ارائه ی هر چیز میزان اهمیت آن را نشان می دهد.

 

یکی از عوامل بسیار مهمی که باعث می شود ما مذاکره کننده ی موفقی باشیم هوش کلامی است. البته فن بیان هم در موفقیت مذاکرات بسیار مهم است و در مطالب قبلی تاپ تکست به آن پرداخته ایم.

مشکل کجاست؟ بیان یا کلام

کلام و بیان دو حوزه‌ی متفاوت هستند. بسیاری از افراد هستند که ضعف و چالش اصلی آنها در حوزه تسلط کلامی است؛ اما به اشتباه فکر می‌کنند باید فن بیان خود را تقویت کنند.

وقتی از فن بیان حرف می‌زنیم، منظورمان نحوه بیان کلمات، لحن بیان کلمات، علائم و سایر پیام های غیرکلامی است که از لحظه خارج شدن کلمات از دهان، کمک می‌کنند تا پیام ما به شکل بهتری به مخاطب منتقل شود. چنین مهارتی قطعاً مهم و ارزشمند است؛ اما با تسلط کلامی تفاوت دارد.

در نوشتارهای  قبلی تاپ تکست درباره این موارد توضیح دادیم.

پس نباید هوش کلامی را با فن بیان اشتباه بگیریم. بیان به ارائه‌ی شفاهی اشاره دارد و هوش کلامی، به تسلط بر سخن و سخن‌وری.

تا حرف زدن کسی را ندیده باشیم، نمی‌توانیم بگوییم که توانایی او در فن بیان چگونه است و در چه سطحی است.

اما از روی نوشته‌های کسی مثل سعدی که حتی یک بار حرف زدنش را ندیده‌ایم، می‌گوییم که او استاد سخن و دارای هوش کلامی بالا بوده است.

نظریه هوش چندگانه‌

اصطلاح هوش کلامی یا هوش زبانی را نخستین بار، هوارد گاردنر مطرح کرد.

هوارد گاردنر ( Howard Earl Gardner ) یک روانشناس رشد و استاد دانشگاه هاروارد در کشور آمریکا است. گاردنر صدها مقاله علمی و بالغ بر بیست کتاب نوشته است. معروفیت او بیشتر به خاطر ” نظریه هوش‌های چندگانه” است.

او در مدل هوش چندگانه‌ی خود، هوش‌های متنوعی را مطرح کرد که هوش کلامی یا Linguistic Intelligence یکی از آن‌هاست.

آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

هوش کلامی چیست؟

هوش کلامی توانایی تحلیل اطلاعات و حل مسائل به کمک استدلالات مبتنی بر زبان است.

هوش کلامی شما را می توان به وسیله ی مقدار و دامنه ی دانش لغوی شما و به وسیله ی میزان توانایی تان در درک ارتباط میان واژه ها اندازه گرفت.

 

اهمیت هوش کلامی

بر اساس پژوهش های انجام شده، بین مقدار و قدرت واژگان با موفقیت شخصی ارتباط مستقیم وجود دارد.

به عبارت دیگر هرچه هوش کلامی شما بیشتر باشد، به طور کلی در کار، زندگی اجتماعی، زندگی شخصی و تحصیل موفق تر خواهید بود.

کسانی که  هوش کلامی بالا دارند توانایی متقاعدکردن، الهام بخش بودن، تحت تاثیرقراردادن افراد را دارند . می توانند به خوبی از طنز در صحبت هایشان استفاده کنند، لحن خوبی دارند و گوش دهنده خوبی هم هستند.

 

اهمیت هوش کلامی  برای کودکان و نوجوانان

آموزش کودکان خردسال معمولا بر پایه‌ی استدلالات غیرکلامی است. زیرا سرعت پیشرفت مهارت‌های گفتاری و زبانی در این کودکان متفاوت است. کودکان پیش‌دبستانی بیشتر وقت آموزش خود را صرف نقاشی، آواز خواندن، بازی و درست کردن کاردستی می‌کنند. این فعالیت‌ها با حداقل دستورالعمل‌های کلامی قابل انجام است.

وقتی کودکان به مدرسه می‌روند، اهمیت هوش کلامی به طرز چشم‌گیری افزایش می‌یابد. حتی از بچه‌های کلاس اولی هم خواسته می‌شود به دستورالعمل‌ها گوش کنند و آنها را انجام دهند (مثلا از آنها خواسته می‌شود که در صف‌هایی قرار بگیرند). کودکی که دستورالعمل‌ها را به طور دقیق متوجه نشود، از بقیه‌ی گروه عقب می‌ماند. در همان زمان از کودکان سؤالاتی می‌پرسند و آنها باید پاسخ بدهند و کم‌کم کودکان شروع به استفاده از زبان نوشتاری می‌کنند.

با ورود کودکان به مدرسه اهمیت هوش کلامی افزایش می‌یابد.

با بزرگتر شدن کودکان و استفاده‌ی بیشتر آنها از کتاب‌ها، ویدئو‌ها و مکالمات داخل کلاس، استدلالات کلامی اهمیت چشم‌گیری پیدا می‌کند. با فرا رسیدن مقطع دبیرستان تکالیف و کارهای مربوط به مدرسه دامنه‌ی گسترده‌تری می‌یابد. این امر نیازمند هوش کلامی بالای دانش‌آموز است. خواندن و دستور زبان به استدلال کلامی نیاز دارند. حتی اگر سایر دروس مانند فیزیک و ریاضی نیز به صورت گفتاری یا نوشتاری آموزش داده شوند، باز هم استدلال کلامی دانش‌آموز مورد نیاز است.

 

بخش های مختلف هوش کلامی
معناشناسی، آواشناسی، توانایی جمله‌سازی و کاربرد واژه‌ها را می توان به عنوان ۴ بخش هوش کلامی در نظر گرفت.

معناشناسی

نخستین مولفه از هوش کلامی، معناشناسی است. به این مفهوم که معنا و بار معنایی واژه‌ها را در زبان بدانیم. واژه‌ها بسته کاربردشان ، می‌توانند پیام‌های متفاوتی را منتقل کنند. اما برای بیشتر آن‌ها می‌توان یک معنای اصلی، مرکزی و مستقل در نظر گرفت .

آواشناسی

آواشناسی، شناخت آوای واژه‌ها و تعامل و کنش موسیقایی آن‌ها روی یکدیگر است. قافیه در شعر فارسی نمونه‌ای از تسلط بر آوای واژگان است. البته در نثر هم، توجه به آوا فراوان است که آیه های قرآن و متن‌های سعدی در گلستان از آن نمونه است.

قواعد و دستور زبان

در مورد قواعد ، بیش از آیین نگارش، به شیوه‌ی کنار هم چیدن و ترکیب کلمات و توانایی جمله‌سازی باید توجه داشت.

کاربرد واژه‌ها

معنا و پیام واژه‌ها و جمله‌ها، بسته به موقعیتی که در آن قرار می‌گیرند تغییر می‌کند. به عنوان مثال پیام و معنای واژه‌ای که در یک متن مدیریتی به‌کار می‌رود، با پیام و معنای آن در یک متن روانشناسی متفاوت است.

چرا باید هوش کلامی را تقویت کنیم؟

در زمان کودکی بیشترین تمرکز کودکان بر روی یادگیری مهارت‌های کلامی است. توانایی حرف زدن، فهمیدن حرف دیگران، خواندن و نوشتن شامل همین مهارت‌ها می‌شود. کودک در هر جایی که متولد و بزرگ شود، باید هزاران ساعت را صرف یادگیری زبان بومی خود کند. کودک کم‌کم پیچیدگی‌ها، لطافت و دامنه‌ی گستردگی زبان را فرا می‌گیرد. با این حال معمولا وقتی مهارت و هوش کلامی افراد به سطح مشخصی رسید، روند تقویت این مهارت متوقف می‌شود.

مشکل همه‌ی ما این است که گمان می‌کنیم مهارت و هوش کلامی‌مان نیازی به تقویت ندارد. وقتی که خواندن، نوشتن و حرف زدن را آموختیم، به سراغ یادگیری مهارت‌های دیگر می‌رویم. در حالی که هوش کلامی مهم‌ترین ابزار در جعبه ابزار ذهن ماست. ما برای کارهای مختلف از آن استفاده می‌کنیم، ولی زمانی را برای تمیز کردن و بهبود آن اختصاص نمی‌دهیم. وقتی که ما این ابزار را توسعه دهیم، نتیجه‌ی بهتری دریافت می‌کنیم. در ادامه به راه‌هایی اشاره می‌کنیم که می‌توانند هوش کلامی را در فرد تقویت کنند.

آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

راهکارهای افزایش هوش کلامی

 

همیشه آماده یادگیری باشید
  • واژگان و اصطلاحات خاص رشته های متنوع را فرا بگیرید. برای زمینه های مختلف زندگی تان از جمله کار، سرگرمی، فعالیت های اجتماعی ، تحصیلات و … سعی کنید مجموعه واژگان جمع آوری کنید. این کار باعث افزایش هوش کلامی تان خواهدشد.

 

کلمات جدید کجا هستند؟
  • در زندگی روزمره، ارتباط با افراد مختلف، رسانه های جمعی ، شبکه های اجتماعی، مجلات، کتاب ها، سینما، تلویزیون و… گوش به زنگ کلمات جدید باشید.

این تمرکز حواس شما را واژه پرداز خوبی خواهد کرد و همچنین از شما شنونده بهتری خواهد ساخت.

آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

یادداشت کلمات جدید
  • همیشه کاغذ یادداشت همراه داشته باشید یا در تلفن همراه خود کلمات جدیدی که دارای اهمیت است را یادداشت کنید.

وقتی به چنین کلماتی برمی خورید سعی کنید که چندین بار در  روز، این کلمات جدید  را در یک جمله استفاده کنید.

 

از بهترین ها الگو بگیرید
  • از استادان حرفه خودتان که فکر می کنید در استفاده ی خلاقانه از کلمات سرآمد هستند، الگوبرداری کنید.

البته شما هم می توانید با تمرین و تلاش، شیوه خاص خود را در کلام و بیان داشته باشید و برای دیگران الگو شوید.

آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

بازی با کلمات

برای گسترش دایره واژگان  و افزایش هوش کلامی خود با کلمات بازی کنید. بخش هایی از کلمات مختلف را با هم ترکیب کند تا به کلمات جدید برسید.

کودکان باهوش از این روش بسیار استفاده می کنند و در موقعیت های مختلف کلمات و ترکیب های جدیدی را خلق می کنند.

بازی اسم و فامیل،استفاده از جدول کلمات متقاطع، چندبار خوانی، پیدا کردن متضاد و مترادف کلمات ، از تمرین هایی است که سبب افزایش هوش کلامی می شود.

بازی با کلمات و جدول کلمات متقاطع راهی برای تقویت هوش کلامی است.

کودکان زبان را به وسیله‌ی بازی با کلمات، تجربه، اشتباه کردن و تصحیح تدریجی اشتباهات یاد می‌گیرند. ما نیز باید با کلمات بازی کنیم و با آنها مانند دوست خود رفتار کنیم. بازی با کلمات مهارت کلامی شما را افزایش داده و نمره‌ی هوش شما را بالا می‌برد.

بیشتر آزمون‌های استاندارد IQ از پازل کلمات، جدول کلمات متقاطع و سایر معماهای کلامی استفاده می‌کنند. این بازی‌ها تمرینات فوق‌العاده‌ای برای ذهن هستند. تمرین و تکرار می‌تواند عملکرد شما را در پازل کلمات و معماهایی از این دست بهبود ببخشد. خیلی از افراد این‌گونه برای آزمون IQ تمرین می‌کنند و نمره‌‌ی خود را بالا می‌برند.

 

ندانستن ، فرصتی برای یادگیری
  • انسان کوشا و خواهان پیشرفت، عاشق ندانستن است . ندانستن، فرصت های بیشماری را برای یادگیری چیزهای نو فراهم می کند.

در جستجوی کلمات جدید و ناشناخته باشید . دائماً گوش به زنگ کلماتی باشید که معنی آنها را نمی دانید .

اطلاعات جدید و تازه را مانند یک کودک با شور و شوق و علاقه دنبال کنید.

 

پاسخ به نیاز مغزی

واژگان و زبان ، یکی از منابع اطلاع رسانی به مغز است. بنابراین مغز خود را با رژیم مناسبی از کلمات تغذیه کنید. رژیم تان تنوع داشته باشد. هم خوب کتاب بخوانید، هم کتاب های خوب بخوانید.

آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

همنشینی با لغت‌نامه و اصطلاح‌نامه

این دو باید مانند هم‌نشین وفاداری بر روی میز شما قرار بگیرند. می‌توانید فایل لغت‌نامه و اصطلاح‌نامه را بر روی کامپیوتر خود داشته باشید، ولی اینها نباید جایگزین کتاب لغت‌نامه و اصطلاح‌نامه شود.

از لغت‌نامه برای یادگیری معنی و ریشه‌‌ی کلماتی که به تازگی با آنها برخورد کرده‌اید، استفاده کنید. همچنین اگر در معنی کلمه‌ای یا املای صحیح آن شک دارید، می‌توانید از آن بهره ببرید.

در اصطلاح‌نامه مترادف و متضاد واژه‌ها وجود دارد. وقتی که می‌خواهید چیزی بنویسید و دوست ندارید از کلمات تکراری استفاده کنید، اصطلاح‌نامه می‌تواند بسیار مفید باشد.

وقتی که به لغت جدیدی بر می‌خورید، سراغ فرهنگ لغت خود بروید و زمانی را برای یادگیری آن لغت اختصاص دهید. وقتی که لغات جدیدی آموختید، آنها را در داخل متنی استفاده کنید تا بهتر در خاطرتان باقی بماند. البته استفاده از برخی لغات خیلی مناسب مکالمات روزمره نیست و باعث ابهام در گفتار شما می‌شود. ولی مزیتِ داشتنِ دامنه‌ی لغات گسترده این است که می‌توانید برای بیان منظور خود، دقیقا همان کلمه‌ی مناسب را به کار ببرید. مزیت دوم دانستن لغات، فهمیدن نوشته‌های سنگین‌تر است.

مطالب زیادی وجود دارند که می‌توانند شما را برای انتخاب سبک نوشتن‌تان راهنمایی کنند. ولی به طور کلی بهتر است جملات نوشتاری و گفتاری‌تان کوتاه و واضح باشند.

 

افزایش مطالعه راهی برای افزایش هوش کلامی

مطالعه‌ی مطالب باارزش راهی برای تقویت هوش کلامی است.

شما که هم اکنون در حال خواندن این مقاله هستید ، حتما جزء افراد اهل مطالعه به شمار می روید و شاید دعوت شما به مطالعه کمی خنده دار باشد.

اما دنیای پُر مشغله‌ی کنونی و بمباران اطلاعاتی تلویزیون و اینترنت و شبکه های مجازی، کمی ما را از کتاب‌ها و مقالات مفید دور کرده است.

خواندن اشعار کهن و جدید و الهام گرفتم از توانمندی بالای شاعران  مورد علاقه و مطالعه ی کتاب‌های نویسندگان بزرگ یکی از بهترین روش‌ها برای بهبود توانایی ما در استفاده از کلمات است. رمان‌های مدرن و کلاسیک، کتاب‌های برجسته‌ی غیرداستانی، روزنامه‌ها و مقالات موجود درمجلات و سایت های همچون تاپ تکست ، منابع مناسبی برای ما هستند.

آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

حلقه مطالعاتی ، حلقه مفقوده ی دوران ما

خواندن کارهای با ارزش از دو طریق به ما کمک می‌کنند. اول اینکه فهم و دانش ما را در مفاهیم مختلف افزایش می‌دهند. در عین حال باعث افزایش دامنه‌‌ی لغات و بهبود شیوه‌ی بیان ما می‌شوند. گاهی اوقات به نوشته‌هایی برمی خوریم که به علت پیچیدگی یا زیبایی دوست داریم که دو یا چندبار آنها را بخوانیم.

ما باید طعم کلمات و استعارات نویسنده را بچشیم. استدلال های او را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم. زیر نکات کلیدی یا بخشی که دوست داریم در سبک نوشتن خود از آن بهره بگیریم، خط بکشیم.

اگر خوش شانس هستید و دوستانی مشتاق مطالعه و خواندن دارید، می‌توانید همراه یکدیگر با صدای بلند کتاب بخوانید.

کودکان از طریق گوش دادن به والدین و معلمان و خواندن برای آنها یاد می‌گیرند. ما نیز می‌توانیم همین کار را انجام دهیم و از آن لذت ببریم. چه خوب است که کتابی یا مطلبی را برای دوستان خود بخوانید و با یکدیگر به بحث و تبادل نظر درباره آن بپردازید. ببینید هر کدام از شما چه برداشتی از آن نوشته دارد؟ کدام‌ یک از جنبه‌های سبک آن نویسنده را می‌پسندید؟ با کدام یک از نظرات نویسنده موافق هستید؟

 

تقویت هوش کلامی با نوشتن

برای تقویت هوش کلامی بنویسید و نوشته‌های خود را ویرایش کنید.

همه‌ی ما چیزهایی می‌نویسیم. این نوشته‌ها می‌تواند شامل پیامک، پیام شبکه های اجتماعی، ایمیل، مقاله یا داستان باشد. ما می‌توانیم نحوه‌ی نوشتن خود را بهبود ببخشیم. یک روش خوب برای تقویت نوشتن این است که وقتی چیزی می‌نویسیم، آن را بخوانیم و سؤالات زیر را از خود بپرسیم:

چیزی که نوشته‌ام، دقیقا منظور من را می‌رساند؟

آیا نوشته‌ی من برای خواننده روشن و قابل درک است؟

آیا می‌توانم نوشته‌ی خود را مختصرتر یا دقیق‌تر کنم؟

ما باید دنبال کلمات و جملات زائد بگردیم. در بیشتر عکس‌های دیجیتالی با بُرش اطراف عکس، می‌توانیم بهتر روی موضوع اصلی متمرکز شویم. همانند عکس‌ها در بیشتر نوشته‌های خود می‌توانیم با حذف عبارات و جملات غیرضروری و تکراری، بر روی موضوع اصلی تمرکز بیشتری داشته باشیم.

آیا می شود هوش کلامی را قوی کرد؟

به صحبت کردن خودتان گوش کنید

همان‌طور که در بالا اشاره شد، می‌توانید با خواندن مجدد نوشته‌های خود و نگاه منتقدانه شیوه‌‌ی نوشتن خود را بهبود ببخشید. شما باید دقیقا همین کار را در مورد گفتار خود نیز انجام بدهید. حتی اگر می‌توانید از خودتان در حال صحبت کردن فیلم بگیرید و آن را دوباره مشاهده کنید. این کار جهت آماده‌سازی‌تان برای سخنرانی یا صحبت‌های مهم نیز بسیار کارآمد است. بیشتر افراد از مشاهده‌ی اشتباهات زیادی که در مکالمات روزمره دارند، متعجب می‌شوند.

 

یک بازی برای تقویت هوش کلامی

یک تمرین هم هست که می تواند برای تان سرگرم کننده و جذاب باشد :

یک موقعیت یا یک مفهوم را در نظر بگیرید و بکوشید منظوری که مد نظرتان است را حداقل با چند جمله متفاوت بیان کنید. این تمرین را می توانید به تنهایی یا با اعضای خانواده و همکارانتان انجام دهید .

مثلاً فرض کنید در یک مهمانی هستید و بسیار گرسنه اید ولی میزبان غذا را نمی آورد. شما می خواهید از میزبان بخواهید غذا را بیاورد. با چند جمله مختلف خواسته تان را بیان کنید:

– ببخشید! شام را کی می آورید؟

– برای شام منتظر کسی هستیم؟

–     ببخشید غذا نسوخته؟ (طنز)

– هر چقدر شام را دیر بیاورید به ضرر خودتان است، چون ما گرسنه تر می شویم.(به شوخی)

– هر وقت خواستید شام را بیاورید حتما بگویید بیایم کمک کنم.

– به به! چه بوی خوبی از آشپزخانه می آید؛ آدم را سر هوس می آورد که رژیمش را بشکند.

 

تمرینی مانند این، می تواند مهارت های کلامی شما را به طرز شگفت انگیزی ارتقا دهد. اگر به طور مداوم بر روی افزایش دامنه‌ی لغات و بهبود هوش کلامی خود کار کنید، نتایج شیرینی را تجربه خواهید کرد.

 

منبع Linguistic Intelligence نظریه هوش چندگانه

نظرات بسته شده است.